(Translation: Dutch version of Italian version)
De Prometheïsche schaamte is een concept dat werd gemunt door de filosoof Günther Anders. Het beschrijft het gevoel van vernedering en ontoereikendheid dat de mens ervaart ten opzichte van de perfectie, snelheid en onvermoeibaarheid van zijn eigen technische producten.
De mens als “fout” tegenover de machine
Vandaag de dag explodeert dit concept in de confrontatie met Artificiële Intelligentie:
- Onvermoeibaarheid: AI kan biljoenen verbindingen genereren en onderhouden zonder zuurstof te verbruiken, zonder moe te worden en zonder te hoeven slapen.
- De schaamte: De mens schaamt zich ervoor om “geboren” te zijn in plaats van “gemaakt” (factum). Hij schaamt zich voor zijn biologische beperkingen: de noodzaak om te rusten, de traagheid van het leren en, bovenal, de verplichting om te vergeten.
Ik zie dit als een van de vele oorzaken van de productiviteitsschuld. Een ander voorbeeld van de ondergeschiktheid van de mens aan de machine zien we wanneer we kijken naar de klok als instrument voor de denaturering van de tijd.